Bí kíp giữ chân giả bền đẹp cho từng loại cắt cụt

Chân giả là thiết bị chỉnh hình–phục hồi chức năng dùng để thay thế phần chi dưới bị mất do chấn thương, bệnh lý hoặc dị tật bẩm sinh, giúp người khuyết tật tái lập khả năng đi lại và tham gia hoạt động xã hội.

Vì sao mức cắt cụt ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền của chân giả?

Trong chỉnh hình – phục hồi chức năng, mức cắt cụt là yếu tố nền tảng quyết định tuổi thọ, độ ổn định và cảm giác sử dụng của chân giả. Không có một cách sử dụng hay bảo trì “chung cho tất cả”, bởi mỗi mức cắt cụt tạo ra cơ chế chịu lực và kiểm soát vận động hoàn toàn khác nhau.

1. Mức cắt cụt quyết định cấu trúc chân giả

Người cắt cụt dưới gối vẫn giữ được khớp gối sinh lý → cấu trúc chân giả đơn giản hơn, ít linh kiện chuyển động.

Người cắt cụt trên gối phải thay thế khớp gối bằng khớp nhân tạo → chân giả có thêm:

• Khớp cơ học / thủy lực / vi xử lý
• Hệ thống căn chỉnh phức tạp hơn

Cấu trúc càng phức tạp, yêu cầu sử dụng và bảo trì càng khắt khe, nếu không sẽ nhanh mòn và mất an toàn.

2. Mức cắt cụt quyết định tải trọng cơ học lên chân giả

Ở chân giả dưới gối, tải trọng tập trung nhiều vào:

• Ổ chụp cẳng chân
• Vùng xương chày – mô mềm xung quanh

Ở chân giả trên gối, tải trọng không chỉ dồn vào ổ chụp đùi mà còn:

• Truyền lực trực tiếp qua khớp gối giả
• Ảnh hưởng đến trục hông – chậu – cột sống

Nếu chăm sóc sai (đi lệch trục, đứng sai tư thế), lực bất thường sẽ làm mòn nhanh khớp, biến dạng ổ chụp và giảm tuổi thọ toàn bộ chân giả.

3. Mức cắt cụt ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát vận động

Người giữ được khớp gối thật có khả năng:

• Điều khiển bước đi chủ động
• Phản xạ tự nhiên khi vấp ngã

Người mất khớp gối phải phụ thuộc nhiều vào:

• Cơ hông
• Cơ chế hoạt động của khớp gối giả

→ Khi kiểm soát vận động kém, người dùng dễ:

• Đi sai kỹ thuật
• Khóa gối kéo dài
• Tạo lực xoắn bất thường
• Tất cả đều làm giảm đáng kể độ bền của chân giả.

4. Hậu quả khi chăm sóc không đúng theo loại cắt cụt

Ổ chụp nhanh lỏng, trượt, gây đau mỏm cụt

Mòn sớm khớp gối giả, giảm độ an toàn khi đi lại

Sai trục chân giả dẫn đến:

• Đau hông
• Đau lưng
• Tăng nguy cơ té ngã

Cuối cùng, người dùng phải:

• Sửa chữa nhiều lần
• Thay linh kiện sớm
• Giảm thời gian sử dụng chân giả

Bí kíp giữ chân giả bền đẹp cho người cắt cụt dưới gối

Chân giả dưới gối là dạng chân giả có hiệu quả vận động và tuổi thọ cao nếu được sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, do tải trọng tập trung nhiều vào ổ chụp cẳng chân và vùng xương chày, việc chăm sóc và sử dụng không đúng kỹ thuật vẫn có thể khiến chân giả nhanh xuống cấp và gây tổn thương mỏm cụt.

Bí kíp sử dụng đúng cách

• Mang – tháo chân giả đúng kỹ thuật:

  • Đảm bảo mỏm cụt vào hết ổ chụp

  • Không cố ép khi có cảm giác đau hoặc kẹt

• Không sử dụng chân giả khi mỏm cụt sưng, đau hoặc trầy xước:

  • Tránh làm tổn thương mô mềm

  • Ngăn ổ chụp bị biến dạng do lực tì bất thường

• Hạn chế đi chân giả trên nền ướt, cát mịn hoặc bùn đất kéo dài:

  • Tránh trơn trượt

  • Giảm nguy cơ cát, bụi lọt vào khớp bàn chân giả gây mài mòn

Chăm sóc mỏm cụt và ổ chụp

• Vệ sinh da mỏm cụt hằng ngày:

  • Rửa sạch bằng xà phòng dịu nhẹ

  • Lau khô hoàn toàn trước khi mang chân giả

• Kiểm tra thường xuyên các điểm tì xương:

  • Xương chày trước

  • Đầu xương mác ngoài
    → Phát hiện sớm đỏ da, chai cứng, đau nhức

• Vệ sinh ổ chụp đúng cách:

  • Lau khô sau mỗi ngày sử dụng

  • Khử mùi bằng dung dịch chuyên dụng

  • Tránh phơi trực tiếp dưới nắng gắt làm hỏng vật liệu

Bảo trì hệ thống treo và bàn chân giả

• Theo dõi độ giãn của sleeve hoặc băng treo:

  • Khi giãn quá mức → chân giả dễ trượt

  • Tăng nguy cơ mất ổn định khi đi lại

• Dấu hiệu cần thay thế linh kiện:

  • Chân giả lỏng hơn trước

  • Có tiếng kêu bất thường khi bước

  • Cảm giác mất cân bằng dù ổ chụp không đau

• Tái khám chỉnh hình định kỳ:

  • 3–6 tháng/lần hoặc khi:

    • Mỏm cụt thay đổi kích thước

    • Tăng/giảm cân

    • Cảm giác đi lại kém ổn định